Perfectionisme; Nee in die valkuil trap ik niet! ….. of toch wel?

board-786119__180

 

Kwalitatief goed werk leveren. Dat is wat ik belangrijk vind. Ik denk dat veel mensen deze wens hebben. Perfectionisme? Dat ligt anders. Het lijkt ondertussen wel een scheldwoord geworden. Want als je een perfectionist bent:

  • Werk je niet snel.
  • Durf je geen fouten te maken.
  • Ben je bang voor negatieve kritiek/feedback.
  • Doe je veel dingen niet, want of je doet het goed of je doet het niet.
  • Heb je moeite met het nemen van beslissingen.

Echter waar ligt de scheidslijn tussen het nastreven van een kwalitatief hoogwaardige dienst/product leveren en te perfectionistisch zijn? Zelf betrap ik mij erop dat ik soms in de valkuil van perfectionisme stap. Een recent voorbeeld is deze blog. Na het schrijven van deze blog kwamen de twijfels. Het heeft even geduurd voordat ik hem durfde te publiceren.

Dit proces heb ik onderzocht. Ik ben tot de volgende inzichten gekomen, waardoor ik minder in de valkuil van perfectionisme trap. Herken jij je ook soms in perfectionisme? Of herken je perfectionisme bij jouw collega? De volgende inzichten kunnen je goed van pas komen.

Perfectionisme: juist een drijfveer om je doelen te verwezenlijken

Een definitie van perfectionisme is: het streven naar volmaaktheid.

Perfectionisme kan dus juist een drijfveer zijn om je doelen te verwezenlijken. Het kan ervoor zorgen dat je uitdagingen aangaat en kansen aangrijpt om jezelf verder te ontwikkelen. Het kan een geweldige mooie karaktereigenschap zijn.

Perfectionisme: ga er op een realistische manier mee om

Door realistisch met perfectionisme om te gaan, vergroot je de kans dat je er profijt van hebt. Belangrijk is:

  • Zorg voor een realistisch verwachtingspatroon
  • Stel doelen die bij jou als persoon passen

Realistisch verwachtingspatroon

  • Ten eerste is het belangrijk te beseffen dat je OK bent om wie je bent, niet om wat je presteert.
  • Accepteer jezelf zoals je bent. Iedereen heeft zijn eigen, unieke kwaliteiten.
  • Wat je van jezelf verwacht, verwacht je dat ook van anderen? Als je voor jezelf veel strenger bent, stel dit bij.
  • Werk in kleine stappen naar je einddoel toe.
  • Merk je dat je niet vooruitkomt? Denk niet meer na. Ga doen!

Stel doelen die bij jou als persoon passen

  • Wat wil je bereiken?
  • Is het haalbaar wat je wilt bereiken? Zo nee, stel bij.
  • Hoe is de situatie nu?
  • Welke acties wil je ondernemen om je gewenste situatie te bereiken?
  • Van die acties formuleer je haalbare doelen via de SMART methode: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden.

Perfectionisme: leer te genieten van imperfectie

Voor de echte perfectionist is imperfectie moeilijk. Imperfectie kan je echter zoveel brengen:

  • Hulp en ondersteuning van anderen. Over het algemeen vinden mensen het leuk om te helpen. Jij kunt ervoor zorgen dat iemand anders jou kan helpen. Dus vraag en ga in gesprek met anderen.
  • Succes hebben is mooi. Echter je komt verder als niet alles goed gaat. Fouten maken zorgt voor leermomenten. Alle leermomenten dragen bij aan je ontwikkeling.
  • Het werkt bevrijdend. Hoe kan je van jezelf perfectie verwachten als de mens van nature niet perfect is?

 

Voorbeeld uit de praktijk

Martine, een communicatiemedewerker, komt bij mij in traject. Zij geeft aan niet zo goed te weten waar ze nu goed in is en wat ze wil. Haar manager vraagt haar telkens welke specifieke bijdrage zij aan het team geeft. Ze loopt helemaal vast. Tijdens de coaching blijkt al snel dat Martine wel weet welke bijdrage ze wil leveren. Ze geeft aan erg nauwkeurig te zijn, goed gevoel voor grammatica te hebben en snel fouten te zien. Daarom wil ze graag de eindverantwoording krijgen over de taal technische controle van de teksten. Echter ze durft dit niet aan te geven, want kan ze het wel waarmaken?

Eigenlijk is de vraag van Martine niet: Waar ben ik goed in en wat wil ik? De eigenlijke vraag is: Welke eisen stel ik aan mijzelf en wat verwachten anderen van mij?

Uit de gesprekken komt naar voren dat Martine zulke hoge verwachtingen van zichzelf heeft, dat het haar belemmert. Ze heeft de neiging om taken waarin ze uitblinkt niet op te pakken uit angst dat ze haar eigen verwachtingen niet waar kan maken. Onderpresteren ligt op de loer. Dit bestaande patroon heb ik met haar besproken. Vervolgens hebben we eraan gewerkt om dit patroon te doorbreken.

Doorbreken van patronen

Om patronen te doorbreken, werk ik zowel aan het zichtbare probleem als aan de oorzaak van het probleem. Als de oorzaak namelijk helder is, is de kans groter dat het patroon echt doorbroken wordt. In eerste instantie heeft Martine twee rijtjes gemaakt. 1 rijtje waarvan ze zelf vindt waar ze aan moet voldoen en een rijtje waarvan ze vindt dat anderen aan moeten voldoen. Op een heldere manier wordt al snel inzichtelijk dat ze wel erg streng is voor haarzelf. Nu kunnen we doorpakken hoe dat komt. Wat is de reden dat ze zo streng is voor haarzelf? Door mijn begeleiding en expertise hebben we op een praktische manier onderzocht welke overtuigingen, normen en waarden, eigenschappen en motieven ten grondslag liggen aan haar kennis en gedrag. Hierdoor is Martine in staat om haar eigen gedrag beter te begrijpen. Met als gevolg dat ze in staat is om haar gedrag aan te passen.

Nu het duidelijk is hoe haar patroon tot stand is gekomen en ze weet hoe ze het kan doorbreken, hebben we heel concreet vervolgstappen op papier gezet. Als je je verwachtingen en doelen concreet formuleert, is de kans kleiner dat je terugvalt.

Resultaat

Als eerste heeft Martine realistische verwachtingen over haarzelf op papier gezet. Uit deze verwachtingen is een concreet einddoel geformuleerd. Vervolgens is het einddoel in subdoelen opgesplitst. Om te kijken of de doelen wel oké zijn, hebben we de smart methode er naast gelegd. Tevens hebben we afgesproken wat ze gaat doen als ze merkt dat ze niet vooruit durft te gaan. Afhankelijk van de situatie gaat ze het gewoon doen (ze heeft gemerkt dat ze 9 van de 10 keer echt wel aan de standaard voldoet) of ze vraagt een second opinion. Door veel goede ervaringen groeit je vertrouwen.

Martine is stoer geweest. Ze heeft bij haar manager aangegeven hoe zij haar rol graag ziet binnen het team. Tevens is zij open geweest over haar valkuil perfectionisme. Met haar manager heeft ze een ontwikkelplan opgesteld, met als doel om door te groeien tot redacteur.

Je hoeft niet bang te zijn voor perfectie, dat bereik je toch nooit.

Salvador Dali